Deel van SpaceX-raket knalt op de maan: 'Brengt hopelijk discussie op gang'

Een deel van een SpaceX-raket stort woensdagochtend neer op de maan. Dat zal een nieuwe krater veroorzaken. Als het aan experts ligt doet dat niet alleen letterlijk stof opwaaien. "We moeten nadenken hoe we zorgvuldiger met ruimtepuin omgaan."

Het bovenste deel van een Falcon 9-raket van SpaceX zal op de maan terechtkomen. De raket werd in januari 2025 gebruikt om twee maanlanders naar de maan te brengen. Daarbij kwam de bovenste rakettrap terecht in een baan rond de aarde en de maan.

Dat is een chaotische baan, zegt ruimtevaartdeskundige Erik Laan. "Het was niet goed te voorspellen wat ermee zou gebeuren. Die trap had nog heel lang kunnen blijven rondcirkelen, maar ook terug op aarde kunnen vallen. Nu komt hij uiteindelijk op de maan terecht."

Het zal een flinke klap geven, want het raketdeel van ruim 4.000 kilogram raakt de maan met een snelheid van zo'n 8.700 kilometer per uur.

Astrodynamicus Bill Gray berekende dat de impact een krater oplevert met een diameter van ruim 17 meter.

Grote stofwolk

Mogelijk is er (met een grote telescoop) een flits te zien als het raketdeel neerkomt op de maan. "Dat licht ontstaat doordat metaal en gesteente onder enorme druk worden samengeperst", legt Laan uit. "Het is geen explosie, want er zit geen brandstof meer in de rakettrap."

Bij de inslag spat gesteente en stof omhoog en wetenschappers denken dat die stofpluim beter te zien is dan de botsing zelf. Dat maakt deze knal interessanter dan andere botsingen waarmee de maan constant te maken krijgt.

Voortdurend vliegen er meteorieten tegen de maan aan, maar die zijn doorgaans veel kleiner dan het deel dat nu op de maan zal landen. Wetenschappers hopen te bestuderen hoe het stof uiteindelijk weer neerdaalt op de maan.

Neerdalend gruis kan gevaarlijk zijn

Er is nu niets gevaarlijks aan, maar in de toekomst kan dat veranderen. De Amerikanen hebben plannen om mensen op de maan te zetten en er permanente basissen te bouwen. "Als er straks mensen op de maan wonen, wil je dit soort inslagen niet hebben", zegt Laan. De maan heeft namelijk geen atmosfeer die de bovenste maanlaag beschermt. "Het stof en gruis dat neerdaalt, kan gevaarlijk zijn."

De komende jaren staan meer maanmissies op het programma. Daarbij is het aannemelijk dat meer raketdelen achterblijven in de ruimte. "Dat kun je voorkomen door de rakettrappen in een baan rond de zon te sturen", zegt sterrenkundige Jeffrey Bout. "Maar daar is veel meer brandstof voor nodig."

Zo'n oplossing maakt een ruimtemissie niet alleen duurder, maar ook ingewikkelder. Als er meer brandstof mee de ruimte in moet, blijft er namelijk minder ruimte over om bijvoorbeeld maanlanders of satellieten te vervoeren.

Vervuiling op de maan

"Ik hoop wel dat door deze botsing een discussie ontstaat", zegt Bout. "Op de lange termijn is dit wel zorgelijk, want dan krijg je vervuiling op de maan. De maan staat volop in de belangstelling en de komende jaren zullen nog veel raketten die kant op gaan."

Zo'n raketdeel dat op de maan knalt, blijft daar in principe voor altijd liggen, zegt Bout. "Het is eigenlijk een vorm van ongerepte natuur die wordt aangetast. Zouden we daar niet wat zuiniger mee om moeten gaan?"

Volgens Laan is Europa veel meer met dit soort duurzaamheidskwesties bezig dan de Verenigde Staten. "Daar is vaak de houding: wat maakt één extra impact nou uit?", zegt de ruimtevaartdeskundige.

"Ik zou ook niet zeggen dat we ons direct zorgen moeten maken met een paar raketten die neerstorten op de maan, maar uiteindelijk is dit natuurlijk niet de juiste manier. De mensheid heeft de verantwoordelijkheid om zorgvuldig met dit soort omgevingen om te gaan."