PRO en kabinet op ramkoers: 'Wordt een game of chicken'

In de rubriek Binnenskamers schrijft politiek verslaggever Edo van der Goot wekelijks over wat hem opvalt in Den Haag. Met deze week: doordat de formatie nog steeds niet is afgerond, is een ambitieloze begroting door het parlement krijgen het maximaal haalbare.

Stel nou dat het klimaatdoel van Parijs om de opwarming van de aarde te beteugelen officieel niet meer kan worden gehaald of dat techbazen waarschuwen dat AI binnen een jaar het internet volledig overneemt.

Ik vond dat tamelijk angstaanjagende berichten. Het grote probleem is dat die ook kloppen.

Allemaal grote problemen waar het in Den Haag te weinig over gaat, omdat coalitiepartijen D66, VVD en CDA nog altijd te druk zijn met zichzelf. Eigenlijk is de formatie nooit afgerond.

Daar is het de afgelopen maanden in Den Haag alleen niet over gegaan, want feitelijk is daar de formatie van begin dit jaar voortgezet.

Laten we heel even teruggaan naar die formatie. Die begon aardig toen partijleiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) ambitieuze plannen opschreven.

Er verschenen wat sympathieke doelen, zoals het aanpakken van de wooncrisis, het vlot trekken van de stikstofproblemen of het bouwen van een duurzame, toekomstbestendige economie. Wie wil dit nu allemaal niet?

Alleen: de twee partijen hebben samen 44 zetels. VVD, PRO en JA21 waren allemaal nog in de race om aan te sluiten. Het werd uiteindelijk alleen de VVD en dat betekende een tekort van tien zetels.

Klaver wil eigen prijs opdrijven

Tussen het opschrijven van ambitieuze plannen en het daadwerkelijk uitvoeren ervan, zit een groot gat waarmee de opstellers geen rekening hebben gehouden: de politieke realiteit. De VVD heeft het afstoten van links als onderdeel van de eigen identiteit gemaakt.

Die realiteit zorgt in ieder geval voor een ongekend spannende Prinsjesdag. De boel zit namelijk muurvast.

PRO wil best akkoorden sluiten, alleen zijn de eisen van partijleider Jesse Klaver om álle bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel te krijgen te gortig voor het kabinet.

Met deze inzet wil Klaver zijn prijs opdrijven, voorspelde iemand vanuit het kabinet vorige week. "Uiteindelijk wordt het een game of chicken."

Met andere woorden: wie geeft straks als eerste toe voordat de boel tegen de muur uiteenklapt? Er zal een middenweg moeten worden gevonden, want alle bezuinigingen van tafel gaat niet gebeuren.

Daarbij mag Klaver, die in tegenstelling tot JA21 en SGP wel een machtspositie in de Eerste Kamer heeft, best bepalen dat het kabinet moet springen. "Maar we bepalen wel zelf hoe hoog", zei het kabinetslid.

Begroting erdoor krijgen als doel

Doordat de coalitie het onderling niet eens wordt, is een begroting waar niemand echt blij van wordt door het parlement krijgen het maximaal haalbare.

Van grote ambities is al lang geen sprake meer. Laat staan dat er aandacht is voor bestaande gevaren zoals klimaatverandering en op hol geslagen AI-agents.

Ik kom nog weleens citaten van Johan Cruijff tegen, zoals deze: "Wij hebben het uitstekend gedaan, simpelweg omdat we niet beter konden."

Dat klinkt aardig, dacht ik. Maar het is eigenlijk een compliment uit pure armoede. Het zou zomaar de afdronk van de eerste begroting van het kabinet-Jetten kunnen zijn.

Gehoord in Den Haag:

"Ik moet ook op TikTok, anders krijgen mensen alleen de drek van FVD over zich heen."
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans na zijn Binnenhoflezing.

"Die tak gaat er niet meer komen. Dat kan de tak vergeten."
Minister Vincent Karremans (Infrastructuur) tijdens het vragenuur.

Laat van je horen!

Wat viel jou op in de politiek deze week? Heb je suggesties voor Gehoord in Den Haag? Laat het hieronder achter, of mail naar edo@nu.nl.