Zouden grootouders een vergoeding moeten krijgen voor het oppassen op kleinkinderen? Dít zeggen experts

Wat daarvan de voor- en nadelen zijn, vroeg Libelle aan prof. dr. Ruben Fukkink, expert op het gebied van kinderopvang en pedagogische kwaliteit, en prof. dr. Pearl Dykstra, expert op het gebied van vergrijzing, gezinsveranderingen, de levensloop en eenzaamheid.

Tekst gaat verder onder de poll.

Eerder publiceerde Libelle de stelling: een vaste oppasdag als grootouders is normaal. De meningen waren nogal verdeeld. ‘Een kleinkind kan drie generaties dichter bij elkaar brengen,’ zegt professor Fukkink hierover.

‘De Nederlandse grootouder past in Europees perspectief best vaak op, maar dit is vaak duidelijk afgebakend in omvang. Dinsdag is bijvoorbeeld opa- en omadag. Als informele opvang zijn ze vaak vrij in de pedagogische invulling: ‘Bij opa en oma mag wel iets meer dan bij ons’, hoor je vaak.’

Is het volgens Fukkink dan verstandig om met opa en oma een vergoeding af te spreken? ‘Grootouders, hun kind en schoondochter of schoonzoon kunnen alles afspreken wat ze willen: die vrijheid hebben ze.’

Toch zegt hij ook: ‘Betalen vind ik ingewikkeld, omdat het de verhouding tussen de grootouders en de ouders van hun kind, dat nu zelf ouder is geworden, kan veranderen. De ouder kan nu denken: ‘Ik betaal, dus ik bepaal’. Of een jarenlang informele relatie krijgt, door het kleinkind, ineens een formeel tintje.’

‘Voor ouders van jonge kinderen geldt dat zij vaak minder vermogend zijn dan de oudere generatie. Kinderopvang wordt binnenkort (bijna helemaal) gratis voor werkende ouders, maar een bijdrage van een ouder aan een grootouder valt hier niet onder,’ aldus de hoogleraar.

Een middenweg zou er volgens Fukkink dan zo uitzien: ‘Ik denk zelf aan een eventuele vergoeding van kosten. Die wordt belangrijker als de grootouders minder draagkrachtig zijn dan de ouders. Dan kunnen ouder en grootouder elkaar financieel helpen en zo, zonder sores, samen opvoeden.’

Dykstra kijkt daar toch op een andere manier naar. ‘Nee, grootouders horen geen vergoeding te krijgen,’ zegt ze. ‘Vaak blijkt dat zoons en dochters om de zoveel tijd graag iets terugdoen: bloemen, iets lekkers van de toko, geprinte foto’s. Dat is prima. De betaling hoort niet bij de familieband.’

Als er dan toch een betaling wordt gewenst, bestaat de mogelijkheid van gastouderschap, legt Dykstra verder uit. ‘De opa’s en oma’s die oppassen doen het omdat ze het leuk vinden (tenzij de druk te groot wordt). Ze bouwen een band met de kleinkinderen op.’

‘Uit onderzoek blijkt dat die band later in het leven tot wederkerigheid leidt, bijvoorbeeld bij helpen in de tuin of ritjes naar het ziekenhuis als de kleinkinderen ouder zijn. Maar die verwachting van wederkerigheid is niet waarom grootouders oppassen. Nogmaals het gaat om het plezier,’ aldus de hoogleraar.

‘Het lijkt me goed om iets breder te kijken,’ nuanceert Fukkink tot slot. ‘Vaak heeft een kind twee ouders, twee grootouders via de ene ouder en twee grootouders via de andere ouder (nogmaals: vaak, maar zeker niet altijd).’

‘Als een kind een dag naar de ene grootouders gaat en een dag naar de andere grootouders, dan lijkt het me goed om transparant te zijn over eventuele vergoedingen. Het gaat dus om één kleinkind, maar tegelijkertijd om twee generaties en drie stellen, nogmaals uitgaand van een standaardsituatie.’

Prinses Beatrix is de trotse oma van maar liefst acht kleinkinderen. De bekendste zijn natuurlijk prinses Amalia, prinses Alexia en prinses Ariane. Ook gravin Eloise, graaf Claus-Casimir en gravin Leonore zijn bij vele bekend. Maar wist je dat prinses Beatrix nog twee andere kleindochters heeft? In deze video vertelt Josine je meer over de jonge generatie van de koninklijke familie.